สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัดพิธีมอบรางวัลการวิจัยด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์แห่งประเทศไทย “รางวัลธัชชา (TASSHA Awards)” ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ภายในงาน “NRCT Forum 2026 : วันคล้ายวันสถาปนา วช. ครบรอบ 67 ปี” ภายใต้แนวคิด “67 ปี วช. ต่อยอดองค์ความรู้ เชิดชูผลงานนักวิจัย ขับเคลื่อนอนาคตไทย ด้วยวิจัยและนวัตกรรม” โดยมี ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. นายแพทย์สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล และ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ พร้อมด้วยผู้บริหารหน่วยงาน ร่วมในพิธี ณ ห้องประชุมจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ อาคาร วช. 1 ชั้น 2 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ กล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “วิทยาศาสตร์ที่มีราก กับ สังคมศาสตร์-ศิลปกรรม-และมานุษยศาสตร์ ที่มีพลัง : พาชาติพ้นกับดัก” โดยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกับสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ โดยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นพลังในการสร้างความเป็นไปได้ ขณะที่สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ช่วยตอบคำถามเกี่ยวกับคุณค่า ความหมาย และทิศทางของการพัฒนา เพื่อให้เทคโนโลยีรับใช้มนุษย์และสังคมอย่างเหมาะสม พร้อมย้ำว่า การสร้างนวัตกรรมที่สามารถแข่งขันได้ในระดับโลกจำเป็นต้องอาศัยทั้งความคิดสร้างสรรค์ จินตนาการ รากฐานทางวัฒนธรรม และองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ควบคู่กัน เพื่อให้ประเทศไทยก้าวสู่การเป็นอารยประเทศอย่างสง่างาม
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. นายแพทย์สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล กล่าวแสดงความยินดีกับผู้ได้รับรางวัลและชื่นชมความสำเร็จของทุกท่านที่ได้สร้างผลงานและมีส่วนสนับสนุนให้ การขับเคลื่อนระบบนิเวศการวิจัยด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ของประเทศ โดย ธัชชา เห็นผลสำเร็จในปีนี้ ซึ่งเป็นการทำงานร่วมกันของทุกท่านที่ได้ริเริ่มมาตั้งแต่ปี 2564 โดยกล่าวว่าจากแนวคิดและข้อเท็จจริงที่ประเทศไทย มีความเข้มแข็งด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์อย่างเป็นที่ประจักษ์ จึงเห็นสมควรส่งเสริมการวิจัยทางด้านสังคมศาสตร์ฯ ให้มากขึ้น เพราะเมื่อเปรียบเทียบสัดส่วนกับการวิจัยทางด้านวิทยาศาสตร์ถือว่าสัดส่วนด้านสังคมศาสตร์ยังไม่มากนัก จึงเป็นที่มาของแนวคิดจัดตั้งวิทยสถานสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์และศิลปกรรมศาสตร์ในช่วงปี 2564 เพื่อมุ่งเน้นในมิติของการรวบรวมองค์ความรู้ทางวิชาการและจัดเก็บอย่างเป็นระบบ นำความรู้จากอดีตสร้างความภาคภูมิใจในปัจจุบัน และมุ่งออกแบบอนาคตที่ดีของประเทศ
ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า วช. ให้ความสำคัญกับการวิจัยทุกมิติ โดยเฉพาะสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการเชื่อมโยงองค์ความรู้กับประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ภูมิปัญญา และคุณค่าของสังคมไทย ทั้งนี้ “ธัชชา” เกิดขึ้นจากวิสัยทัศน์ของศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ และความร่วมมือในการขับเคลื่อนของศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. นายแพทย์สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล เพื่อสร้างองค์ความรู้ พัฒนากำลังคน และเครือข่ายวิจัยใน 5 สาขา โดย วช. ได้จัด “รางวัลธัชชา” ขึ้นเป็นครั้งแรกในปี 2569 เพื่อยกย่องเชิดชูเกียรติบุคคลและผลงานที่มีความโดดเด่นด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ พร้อมส่งเสริมการสร้างองค์ความรู้ที่สามารถเชื่อมโยงสู่การใช้ประโยชน์และสร้างคุณค่าให้แก่สังคมไทย อันเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน
สำหรับรางวัลธัชชา ประจำปี 2569 แบ่งออกเป็น 3 ประเภท รวมทั้งสิ้น 14 รางวัล ได้แก่
- รางวัลนักสร้างสรรค์งานวิจัยธัชชาดีเด่น (TASSHA Master Creator Award)
- สาขาสุวรรณภูมิศึกษา ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร. วิภู กุตะนันท์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
- สาขาโลกคดีศึกษา ได้แก่ รองศาสตราจารย์ ดร.ปรีดี พิศภูมิวิถี คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
- สาขาเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่ ศาสตราจารย์กิตติคุณแห่งมหาวิทยาลัยเวสเทิร์นออสเตรเลีย ดร. ศิริมล ตรีพงษ์กรุณา สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจ ศศินทร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- สาขาพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ ได้แก่ รองศาสตราจารย์ ดร.น้ำฝน ไล่สัตรูไกล สมาคมส่งเสริมการจัดการพิพิธภัณฑ์นิทรรศการและการออกแบบสร้างสรรค์
- สาขาช่างศิลป์ท้องถิ่น ได้แก่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ญาณิศา โกมลสิริโชค คณะศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา
- รางวัลเกียรติยศผู้มีส่วนส่งเสริมสนับสนุนผลงานธัชชา (TASSHA Catalyst Award)
- สาขาสุวรรณภูมิศึกษา ได้แก่ ศาสตราจารย์พิเศษ ศรีศักร วัลลิโภดม เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
- สาขาเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่ นางสาวนันทวัน จินดาอินทร์ เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ
- สาขาพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ ได้แก่ ดร.ธนภณ วัฒนกุล เสนอชื่อโดย สมาคมเพื่อการพัฒนาศิลปะและหัตถศิลป์ไทย
- สาขาช่างศิลป์ท้องถิ่น ได้แก่ ดร.สิริกร มณีรินทร์ เสนอชื่อโดย สถาบันวิทยาลัยชุมชน และสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
- รางวัลผลงานธัชชาสร้างสรรค์ดีเด่น (TASSHA Masterpiece Award)
- สาขาสุวรรณภูมิศึกษา ได้แก่ แพลตฟอร์มบูรณาการการศึกษาสุวรรณภูมิเชื่อมโยงโลก (WISE Platform) โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ชิดชนก โชคสุชาติ และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สุธน แซ่ว่อง เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
- สาขาโลกคดีศึกษา ได้แก่ ชุดเครื่องมือขับเคลื่อนชุมชนคาร์บอนต่ำด้วยคุณธรรรม: จากพันธกรณีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์(Net Zero) ของไทยในเวทีโลก สู่แผนปฏิบัติการของชุมชน โดย รองศาสตราจารย์ ดร.สุนิดา อรุณพิพัฒน์ และ รองศาสตราจารย์ ดร.จินตวัฒน์ ไชยชนะวงศ์ เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
- สาขาเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่ โมเดลการขับเคลื่อนชุมชนต้นแบบตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้วยนวัตกรรมสู่การพัฒนากำลังคนและกลไกชุมชนเพื่อความยั่งยืนของประเทศ โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วารุณี ศรีสงคราม และคณะ เสนอชื่อโดย สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
- สาขาพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ ได้แก่ ชุดโครงการวิจัยการอนุรักษ์เชิงป้องกันผลงานศิลปกรรมในประเทศไทย โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ โอชนา พูลทองดีวัฒนา และคณะ เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยศิลปากร
- สาขาช่างศิลป์ท้องถิ่น ได้แก่ นิเวศงานจักสานไทยร่วมสมัย: ชุดผลงานร่วมสร้างจากงานวิจัยชุมชนสู่การใช้ประโยชน์ โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วีรวัฒน์ สิริเวสมาศ และคณะ เสนอชื่อโดย มหาวิทยาลัยศิลปากร และสถาบันวิทยาลัยชุมชน
ทั้งนี้ พิธีมอบรางวัลการวิจัยด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์แห่งประเทศไทย (รางวัลธัชชา) จัดขึ้นในงาน “NRCT Forum 2026” เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันสถาปนา วช. ครบรอบ 67 ปี ระหว่างวันที่ 26–29 ตุลาคม 2569 ณ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
