สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) เดินหน้าพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและการกำกับดูแลผู้ให้บริการ Digital ID และเอกสารดิจิทัลที่สามารถใช้ยืนยันตัวตนสิทธิ หรือคุณสมบัติของบุคคล ได้อย่างน่าเชื่อถือ โดยเอกสารสามารถจัดเก็บและแสดงผ่านระบบดิจิทัล พร้อมตรวจสอบได้ว่าเอกสารออกโดยหน่วยงานใด เป็นเอกสารจริง และไม่มีการแก้ไขข้อมูล หรือที่เรียกว่า Verifiable Credentials (VC) หรือ เอกสารรับรองดิจิทัลที่ตรวจสอบได้ ในปี 2570 ETDA จะดำเนินงานตั้งแต่การขึ้นทะเบียนผู้ให้บริการ การจัดทำรายชื่อผู้ให้บริการที่น่าเชื่อถือ หรือ VC Trusted List ไปจนถึงการกำหนดแนวทางประเมินและติดตามมาตรฐานการให้บริการ
นางสาวจิตสถา ศรีประเสริฐสุข รองผู้อำนวยการ ETDA กล่าวในงาน “16 ปี ETDA CO-CREATING A FUTURE OF DIGITAL TRUST” ว่า ก้าวต่อไปของ Digital ID ที่มากกว่าจำนวนผู้ใช้งานที่ มากขึ้น คือ การสนับสนุนให้เกิดบริการที่เป็นประโยชน์และตอบโจทย์ชีวิตของประชาชนได้มากขึ้น จากที่เราคุ้นเคยกับการพิสูจน์และยืนยันตัวตนผ่านดิจิทัล หรือ Digital ID แล้ว ลำดับต่อไปจะเป็นการตรวจสอบว่า บุคคลนั้นมีสิทธิ คุณสมบัติ หรือสถานะอะไร เช่น จบการศึกษาจากที่ใด มีวุฒิการศึกษาอะไร มีอายุถึงเกณฑ์รับบริการบางประเภทหรือไม่ หรือมีสิทธิได้รับสวัสดิการจากภาครัฐหรือไม่ ซึ่งข้อมูลเหล่านี้สามารถพัฒนาให้อยู่ในรูปแบบ VC ที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและความถูกต้องได้
ที่ผ่านมา ETDA ได้วางโครงสร้างพื้นฐานด้าน Digital ID ทั้งในมิติกฎหมาย และระบบนิเวศผู้ให้บริการ พร้อมมี Roadmap และมาตรฐานทางเทคนิคที่สอดคล้องกับแนวทางสากล เพื่อให้ระบบของหน่วยงานและผู้ให้บริการต่าง ๆ สามารถเชื่อมโยงและทำงานร่วมกันได้ อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญในระยะต่อไปไม่ใช่เพียงความพร้อมด้านเทคโนโลยี แต่คือการทำให้เกิดการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีในระดับที่มีความปลอดภัยมากขึ้น และขยายผลไปสู่บริการที่หลากหลายในวงกว้าง ปี 2570 ETDA จึงวางกลไกกำกับดูแลผู้ให้บริการ ทั้งการขึ้นทะเบียนผู้ให้บริการ การจัดทำ VC Trusted List เพื่อให้หน่วยงานและประชาชนสามารถตรวจสอบสถานะและความน่าเชื่อถือของผู้ให้บริการ รวมถึงการพัฒนาแนวทางกำกับ ประเมิน และติดตามการให้บริการ เพื่อให้ทุกขั้นตอนตั้งแต่การออก การแสดง ไปจนถึงการตรวจสอบเอกสารดิจิทัลมีมาตรฐานและสามารถเชื่อมโยงระหว่างระบบได้อย่างปลอดภัย
นางสาวจิตสถา กล่าวว่า การทำให้ระบบนิเวศเกิดขึ้นได้จริง ทุกฝ่ายต้องมองเห็นประโยชน์ร่วมกัน สำหรับประชาชน VC จะช่วยลดการยื่นเอกสารเดิมซ้ำหลายครั้ง ลดการถ่ายสำเนาบัตรประชาชนหรือเอกสารสำคัญทิ้งไว้กับหลายหน่วยงาน และเปิดโอกาสให้ประชาชนจัดเก็บเอกสารดิจิทัลไว้ใน Document Wallet บนโทรศัพท์มือถือ พร้อมเลือกเปิดเผยเฉพาะข้อมูลที่จำเป็นต่อการทำธุรกรรมแต่ละครั้ง ช่วยลดการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลเกินความจำเป็น และทำให้ประชาชนควบคุมข้อมูลของตนเองได้มากขึ้น ขณะที่ในส่วนของภาคธุรกิจ VC จะช่วยลดต้นทุนและภาระในการตรวจสอบเอกสาร ลดความเสี่ยงจากเอกสารปลอม เนื่องจากสามารถตรวจสอบได้ว่าเอกสารถูกออกโดยหน่วยงานใด มีความถูกต้องหรือไม่ และถูกเพิกถอนแล้วหรือยัง ขณะที่ภาครัฐจะสามารถยกระดับประสิทธิภาพการให้บริการ ลดขั้นตอนการขอเอกสารซ้ำ และตรวจสอบสิทธิหรือคุณสมบัติของประชาชนได้สะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น
อีกหนึ่งทิศทางสำคัญในปี 2570 มุ่งนำร่องเอกสารสำคัญ ได้แก่ การใช้ข้อมูลในบัตรประชาชน ตลอดจนการใช้ Digital Document Wallet ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ การพัฒนา VC Ecosystem จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน โดย ETDA จะดึงพันธมิตรที่มีศักยภาพเข้ามาร่วมออกแบบตั้งแต่ระยะแรก ทั้งด้านมาตรฐาน เทคนิค กลไกกำกับดูแล และรูปแบบการใช้งาน เพื่อให้แต่ละระบบสามารถทำงานร่วมกันได้ ลดปัญหาการเชื่อมต่อในภายหลัง และช่วยให้การขยายผลเป็นไปอย่างรวดเร็วขึ้น
“หัวใจสำคัญไม่ใช่เพียงการพัฒนาเทคโนโลยีขึ้นมาแต่ต้องทำให้ทุกฝ่ายเห็นประโยชน์และเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่ต้นเพราะเมื่อภาครัฐภาคธุรกิจและผู้ให้บริการสามารถเชื่อมโยงกันภายใต้มาตรฐานและกลไกที่น่าเชื่อถือVC ก็จะไม่ใช่เรื่องไกลตัวแต่จะกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่ช่วยให้ประชาชนเข้าถึงบริการดิจิทัลได้ง่ายปลอดภัยและควบคุมข้อมูลของตนเองได้จริง” นางสาวจิตสถา กล่าว
การขับเคลื่อน Digital ID ในปี 2570 จึงเป็นการต่อยอดจากโครงสร้างพื้นฐานที่วางไว้ ไปสู่การสร้าง VC Ecosystem ที่มีมาตรฐาน มีกลไกกำกับดูแลผู้ให้บริการ และมีการใช้งานที่ตอบโจทย์ชีวิตจริง เพื่อให้เอกสารสำคัญทั้งในภาคธุรกิจ และประชาชนสามารถนำไปใช้ในโลกดิจิทัลได้อย่างสะดวก ปลอดภัย และตรวจสอบได้
