ยังมีไฟ แต่ไร้พื้นที่: เมื่อผู้สูงวัยไทยพร้อมไปต่อ แล้วสังคมพร้อมหรือยัง?

ภาพจำของ “ผู้สูงวัย” ที่นั่งนอนอยู่บ้านเฉยๆ กำลังเปลี่ยนไป เพราะความจริงในวันนี้ คนวัย 60+ จำนวนมากไม่ได้กำลัง “รอพัก” แต่กำลังมองหาโอกาสที่จะ “ไปต่อ” ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงวัยอย่างเต็มรูปแบบ โดยมีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปกว่า 14.8 ล้านคนหรือมากกว่า 20% ของประเทศขณะเดียวกัน กลุ่ม “ใกล้เกษียณ” อายุ50–59 ปี ก็มีสัดส่วนเกือบ 15% ของประชากรทั้งหมด นี่ไม่ใช่แค่ตัวเลข แต่คือ “คลื่นคนมีประสบการณ์” ที่กำลังเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญคำถามสำคัญจึงไม่ใช่เราจะ “ดูแล” คนกลุ่มนี้อย่างไร แต่คือสังคมไทย…พร้อมหรือยังที่จะให้พวกเขา ‘ใช้ชีวิตต่อ’

 ไม่ใช่วัยพัก แต่คือวัย “เริ่มใหม่”

คนจำนวนไม่น้อยยังคงผูก “วัยเกษียณ” ไว้กับคำว่า “หยุด” แต่สำหรับผู้สูงวัยยุคใหม่ คำว่า “หยุด” อาจไม่อยู่ในแผนชีวิตอีกต่อไป ภาพของBen Whittaker ในภาพยนตร์เรื่อง The Intern สะท้อนความจริงที่เกิดขึ้นแล้วในสังคม โลกยังต้องการคนที่มีประสบการณ์ เข้าใจผู้คน และมีวิจารณญาณ ในชีวิตจริง เราจึงเริ่มเห็น “วัยเก๋า” ที่ยังมีไฟอยู่ ลุกขึ้นมาใช้ชีวิตในบทบาทใหม่ เช่น

• เป็น ที่ปรึกษา / เมนเทอร์ / โค้ชชิ่ง ถ่ายทอดความรู้ที่สั่งสมมาทั้งชีวิต

• ทำงาน พาร์ทไทม์ หรือฟรีแลนซ์ อย่างยืดหยุ่น

• เริ่มต้น ธุรกิจเล็กๆ จากสิ่งที่รัก

• สอนทักษะ งานฝีมือ หรือความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง

• ทำงานบริการหรืออาสาสมัคร ที่ต้องใช้ “ความเข้าใจมนุษย์”

งานเหล่านี้ไม่ได้มีแค่ “รายได้” แต่ให้สิ่งที่ลึกกว่านั้น คือ ความหมายของการมีชีวิตอยู่ เพราะการได้คิด ได้ทำ และได้พบเจอผู้คน คือสิ่งที่ทำให้ทั้ง “ร่างกายและใจ” ยังมีพลัง

 ปัญหาไม่ใช่ “ไม่มีไฟ” หากเป็น “ไม่มีพื้นที่ให้ไฟได้ลุก”

แม้ผู้สูงวัยจะยังพร้อม แต่ชีวิตจริงกลับมีข้อจำกัดที่มองไม่เห็น “สุชาติ” วัย 67 ปี อดีตผู้บริหาร เล่าว่า
“ผมยังรับงานที่ปรึกษาอยู่ แต่พอไม่มีคนพาไปประชุม หรือช่วยดูแลระหว่างทาง ก็เริ่มไม่มั่นใจ สุดท้ายต้องปฏิเสธงาน ทั้งที่ยังอยากทำ” ในขณะที่ “จันทร์เพ็ญ” วัย 70 ปี บอกว่า “อยากไปเรียน ไปทำกิจกรรม แต่ไม่กล้าเดินทางคนเดียวในเมืองใหญ่” สิ่งที่พวกเขาขาดไม่ใช่สุขภาพไม่ใช่ความสามารถ แต่คือ “ตัวช่วยเล็กๆ” ที่จะทำให้ชีวิตเดินต่อได้อย่างมั่นใจ เพราะบางครั้งแค่ “ออกไปถึงจุดหมายได้” ก็อาจเปลี่ยนทั้ง“คุณภาพชีวิต”

 KTC Wellness Ecosystem: เมื่อการดูแล ไม่ใช่แค่เรื่องสุขภาพ แต่คือเรื่อง “การใช้ชีวิต”

จากความเข้าใจนี้ “เคทีซี” หรือ บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน)จึงพัฒนาแนวคิด Health & Wellness Ecosystem ภายใต้แนวคิด“KTC Wellness: The Journey to Well-being เส้นทางของชีวิตที่ดี…เริ่มต้นได้ทุกวัน” โดยมอง Wellness ไม่ใช่แค่การไม่มีโรค แต่คือ“ระบบนิเวศของการใช้ชีวิต” ที่ทำให้ทุกวันยังไปต่อได้ ครอบคลุมตั้งแต่ Healthcareคือ การเข้าถึงการรักษาและบริการสุขภาพ Lifestyle Wellness คือการดูแลสุขภาพกาย ใจ และไลฟ์สไตล์Preventive Care คือ การดูแลก่อนเกิดโรค  Daily Living Support คือตัวช่วยในชีวิตประจำวัน Financial Wellness คือ ความมั่นคงด้านการเงิน และที่สำคัญคือ การออกแบบให้ตอบโจทย์ทุกช่วงวัย โดยเฉพาะ “ผู้สูงวัย” ที่ยังอยากใช้ชีวิตอย่างอิสระ

 หนึ่งในจิ๊กซอว์สำคัญของ ecosystem นี้ คือความร่วมมือกับ Joy Ride ผู้ให้บริการดูแลและอำนวยความสะดวกสำหรับผู้สูงวัยที่ไม่ได้เป็นเพียงบริการรับ–ส่ง แต่คือ “เพื่อนร่วมทางของชีวิต” ครอบคลุมตั้งแต่การพาไปทำงาน ไปประชุม ไปพบแพทย์ ทำธุระ หรือออกไปใช้ชีวิตประจำวัน พร้อมผู้ดูแลที่ผ่านการอบรม และเข้าใจทั้ง “ความต้องการ” และ “ความกังวล” ของผู้สูงวัย ซึ่งหลายคนยังมีเป้าหมายบางคนยังทำงานอยู่ ถ้ามีใครที่ช่วยนำพาพวกเขาไปได้อย่างสบายใจ ก็น่าจะช่วย “เติมเชื้อไฟให้วัยเก๋า” เหล่านั้นใช้ชีวิตไปต่ออย่างมีความหมาย

 ในยุคที่คนมีอายุยืนขึ้น เป้าหมายของสังคมไม่ควรหยุดอยู่ที่ “การดูแล” แต่ต้องไปไกลถึงการทำให้ทุกช่วงวัยยังใช้ชีวิตได้อย่างมีความหมาย เพราะการมีงาน มีบทบาท มีเป้าหมายและมีอิสระในการใช้ชีวิตย่อมดีกว่าการถูกจำกัดให้อยู่ในพื้นที่แคบๆ จนทั้งร่างกายและหัวใจค่อยๆ ถดถอย และในความเป็นจริงผู้สูงวัยไม่เคยหมดไฟ เพียงแต่ที่ผ่านมา สังคมอาจยังไม่เคย “เปิดพื้นที่” ให้ไฟนั้นได้ลุกขึ้นอีกครั้ง ถึงเวลาแล้วหรือยังที่เราจะเปลี่ยนคำว่า “วัยเกษียณ” ให้กลายเป็น “อีกช่วงเวลาของการใช้ชีวิตอย่างเต็มศักยภาพ”